https://ralf.ius.bg.ac.rs/handle/123456789/1440 2026-04-15T15:26:55Z 2026-04-15T15:26:55Z https://ralf.ius.bg.ac.rs/handle/123456789/2460 2026-03-05T08:30:18Z 2024-01-01T00:00:00Z

Legal Adjudication, Material Corecctness, and Moral Objectivity; Rešavanje pravnih sporova, materijalna ispravnost i moralni objektivizam The paper explores Wróblewski’s classical distinction between internal and external justification, highlighting two interpretations. According to the first, a decision is internally justified if it follows from the chosen premises and externally justified if those premises are also justified. From this perspective, some theorists have claimed that internal justification suffices for easy cases, while hard cases require external justification. However, it will be shown that this is a mistake arising from an ambiguity in the term “justification”, and clarifying this ambiguity reveals that both easy and hard cases require the same kind of justification. In the second interpretation, a decision is internally justified if it is derived from existing law and externally justified if its content is morally acceptable. This leads to an examination of the relationship between legal and moral justification. In this regard, Carlos Nino’s claim that legal reasoning is a form of moral reasoning will be critically assessed by showing that it ultimately conflates the nature of norms with the nature of the reasons for their acceptance. Finally, it will be argued that moral objectivism is irrelevant for strong justification of judicial decisions (which requires valid reasoning with correct premises). Metaethical scepticism does not undermine substantive moral judgments or weaken moral debate, just as metaethical objectivism does not strengthen them.; Rad istražuje vroblevskijevsku klasičnu razliku između unutrašnjeg i spoljašnjeg opravdanja, naglašavajući dva tumačenja. Prema prvom, odluka je interno opravdana ako proizilazi iz izabranih premisa i eksterno opravdana ako su i te premise opravdane. Iz ove perspektive, neki teoretičari tvrde da je unutrašnje opravdanje dovoljno za lake slučajeve, dok teški slučajevi zahtevaju spoljno opravdanje. Međutim, pokazaće se da je reč o grešci koja proizilazi iz dvosmislenosti termina „opravdanje“, a razjašnjavanje ove dvosmislenosti otkriva da i laki i teški slučajevi zahtevaju istu vrstu opravdanja. Prema drugom tumačenju, odluka je iznutra opravdana ako je izvedena iz postojećeg zakona i eksterno opravdana ako je njen sadržaj moralno prihvatljiv. Ovo dovodi do ispitivanja odnosa između pravnog i moralnog opravdanja. S tim u vezi, tvrdnja Karlosa Nina da je pravno rasuđivanje oblik moralnog rasuđivanja biće kritički ocenjena tako što će se pokazati da ono na kraju spaja prirodu normi sa prirodom razloga za njihovo prihvatanje. Konačno, biće argumentovano da je moralni objektivizam irelevantan za snažno opravdanje sudskih odluka (što zahteva valjano rasuđivanje sa ispravnim premisama). Metaetički skepticizam ne podriva suštinske moralne sudove niti slabi moralnu debatu, kao što ih metaetički objektivizam ne jača.

2024-01-01T00:00:00Z https://ralf.ius.bg.ac.rs/handle/123456789/2459 2026-03-04T13:51:38Z 2024-01-01T00:00:00Z

Pojam uprave – shvatanja u teoriji i osvrt na osnovna načela; The Concept of Administration – Comprehension of Theory and Review of the Basic Principles U radu se prikazuju različiti koncepti pojma uprave koje je pravna nauka iznedrila, a koji su izvršili veliki uticaj na celokupnu upravnopravnu teoriju, uz istovremeni osvrt na ključna načela na kojima bi trebalo da se zasniva delovanje i funkcionisanje uprave. Autor nastoji da u radu iznese svoja opažanja i zaključke u vezi sa različitim teorijskim shvatanjima, kako domaćih, tako i stranih pravnih teoretičara, kao i da kroz analizu različitih stavova i pristupa određivanju pojma uprave dođe do zaključaka koji se odnose na definisanje uprave, osnovne principe koji su od značaja za njenu organizaciju, funkcionisanje i delotvornost, ali i na karakteristike koje bi uprava trebalo da ima kako bi predstavljala jedan od stubova pravne države.; The paper presents different understandings of the concept of administration, realized in legal theory, which had a great impact on the theory of entire administrative law, with a simultaneous review of the key principles on which the action and functioning of the administration should be based. In the paper, the author attempts to present his observations and conclusions regarding different theoretical understandings of both domestic and foreign legal theoreticians, as well as to reach the findings (based on the analysis of different attitudes and approaches to defining the concept of administration), related to the definition of administration, the basic principles that are important for its organization, functioning and effectiveness, but also to the characteristics that administration should have to represent one of the pillars of the rule of law.

2024-01-01T00:00:00Z https://ralf.ius.bg.ac.rs/handle/123456789/2458 2026-03-04T13:46:56Z 2024-01-01T00:00:00Z

Legal Realism Bound; Ograničenje pravnog realizma The article engages with a rich and provocative book by Bojan Spaić titled Priroda i determinante sudijskog tumačenja prava. While expressing agreement with the overall refutation of formalism as a theory of judicial decision-making, the critique challenges Spaić’s extreme version of legal scepticism. While linguistic formulations of legal norms are undoubtedly indeterminate, this indeterminacy is not as pervasive as Spaić contends. A degree of determinacy, however, explains more convincingly the interpretive uniformity that Spaić tries to explain by relying on determinants of judicial interpretation of law. While these factors may throw some light on the actual process of adjudication, the critique expresses doubts as to whether they can guarantee uniformity to the degree that Spaić asserts; Članak se bavi provokativnom knjigom Bojana Spaića pod naslovom,,Priroda i determinante sudijskog tumačenja prava”. Izražavajući saglasnost sa sveukupnim opovrgavanjem formalizma kao teorije sudijskog odlučivanja, kritički osvrt u radu osporava Spaićevu ekstremnu verziju pravnog skepticizma. Dok su jezičke formulacije pravnih normi nesumnjivo neodređene, ta neodređenost nije toliko prožimajuća kako to Spaić tvrdi. Izvestan stepen određenosti, međutim, ubedljivije objašnjava interpretativnu uniformnost koju Spaić pokušava da objasni oslanjajući se na determinante sudijskog tumačenja prava. Iako ovi faktori mogu donekle baciti svetlo na stvarni proces donošenja presuda, kritika izražava sumnju da li oni mogu garantovati uniformnost do stepena koji tvrdi Spaić.

2024-01-01T00:00:00Z https://ralf.ius.bg.ac.rs/handle/123456789/2457 2026-03-04T13:46:45Z 2024-01-01T00:00:00Z

Sudijsko odlučivanje – između skepticizma i formalizma; Judicial Decision-Making – Between Skepticism And Formalism Nakon kratkog osvrta na osnovne teze iznete u ovoj knjizi, iznosim tri kritike. Prvo, umesto da nas primarno uputi u to na koji bi način uvidi bihevioralne psihologije mogli da budu značajni za razumevanje jednog posve specifičnog postupka odlučivanja, kakvo je ono sudijsko, Spaić naširoko raspravlja o krajnjim domašajima tih naučnih saznanja za naše razumevanje procesa odlučivanja uopšte. Tako se pretežno bavi efektima postojanja pravnih pravila na generička obeležja donošenja odluka umesto da osvetli značaj pomenutih obeležja za specifičan postupak sudijskog odlučivanja po unapred utvrđenim pravilima. Drugo, Spaić ne uspeva da na uverljiv način odgovori na problem spojivosti normativne doktrine formalizma sa radikalno antiformalističkom teorijom prava. Najzad, Spaićeva pozicija deli sudbinu ostalih radikalno nekognitivističkih (realističkih) pozicija u pogledu sudijskog tumačenja, utoliko što suštinski osporava normativnost zakona kao najtipičnijeg autoritativnog teksta po kojem sudija postupa.; After a brief review of the basic theses presented in this book, I turn to three criticisms. First, instead of primarily instructing us in how the insights of behavioral psychology could be significant for the understanding of a very specific decision-making process, such as that of judge, Spaić discusses at length the ultimate implications of those scientific findings for our understanding of the decision-making process in general. Thus, he mainly deals with the effects of the existence of legal rules on the generic characteristics of decision-making instead of shedding light on the importance of the mentioned characteristics for the specific procedure of judicial decision-making within the setting of predetermined rules. Second, Spaić fails to convincingly answer the problem of the compatibility of the normative doctrine of formalism with the radically anti-formalist theory of law. Finally, Spaić's position shares the fate of other radically non-cognitivist (realist) positions regarding judicial interpretation, insofar as he essentially challenges the normativity of the law as the most typical authoritative text by which a judge acts.

2024-01-01T00:00:00Z