Adekvatnost autorskopravne zaštite softvera

Abstract

Vrtoglavi razvoj informacionih tehnologija trajno je izmenio radno, ali i kompletno životno okruženje. Glavna karakteristika informacionog doba je značaj informacija koje postaju osnovni privredni resurs. Danas živimo u sferi Četvrte industrijske revolucije (Industrija 4.0) koja se razvija munjevitom brzinom i ima radikalni uticaj gotovo na svaku industriju u svetu. Digitalna tehnologija postaje sastavni deo života svakog pojedinca, tako da više nije moguće zamisliti bilo koju sferu života bez njene upotrebe. Osnovna baza svih oblika digitalne tehnologije zasniva se na softveru, koga ćemo za potrebe ovog rada izjednačiti sa računarskim programom, iako tehnički predstavlja širi pojam od računarskih programa. Koreni softverske industrije nalaze se na teritoriji Sjedinjenih Američkih Država (SAD), gde se vrlo brzo pokazala ekonomska i tehnološka korist od upotrebe softvera. U današnjem svetu, bilo koja privredna delatnost zahteva upotrebu različitih softvera, od jednostavnijih verzija koje samo olakšavaju obavljanje svakodnevnih aktivnosti, do složenih softverskih rešenja na kojima se bazira celokupna proizvodnja. Primera radi, prema poslednjim istraživanjima raste broj softvera za potrebe proizvodnje i robotike, veštačke inteligencije, softvera za potrebe proizvodnje hrane, društvenih igara koji omogućavaju prisustvo u virtuelnom svetu, te digitalnih medija. Shodno napred navedenom, pojavila se potreba za uspostavljanjem pravne zaštite softvera čija vrednost na globalnom tržištu dostiže enormne vrednosti. I pored svih napora koji su učinjeni kroz usvajanje brojnih akata na međunarodnom i nacionalnom nivou, možemo nesporno zaključiti da nije postignuta jednoobrazna zaštita. Pravna regulativa nije u mogućnosti da isprati na adekvatan način brzinu i količinu promena koje se dešavaju u digitalnom životu. Dominantnu ulogu preuzimaju sudovi koji će od slučaja do slučaja morati da zauzimaju pravne stavove. Pojavila se potreba za razvojem jedne nove grane prava informacionih tehnologija ili IT prava koja svoje uporište crpi prevashodno u pravu intelektualne svojine, a koja nužno podrazumeva i potrebu za tehnološkim poznavanjem predmeta zaštite.